veel kijkplezier !!
Fantasia (1940) veel kijkplezier !!
Hoe maakt u het?
Mijn naam is Deems Taylor,
en het is mijn aangename taak u hier welkom te heten...
in naam van Walt Disney, Leopold Stokowski
en alle andere artiesten en muzikanten, wiens gecombineerde talenten...
aangewend werden in het maken van deze nieuwe vorm van entertainment, Fantasia.
Wat u nu gaat zien...
zijn de ontwerpen en beelden en verhalen
dat de muziek inspireerde in de hoofden en fantasieën...
van een groep artiesten.
Met andere woorden, dit zullen niet...
de interpretaties zijn van geoefende muzikanten.
En dat is maar goed ook.
Er zijn drie soorten van muziek in dit Fantasia programma.
De eerste soort welke een duidelijk verhaal vertelt.
Dan is er een soort dat alhoewel, het geen specifiek plot heeft,
toch een series van duidelijke beelden, min of meer, weergeeft.
Dan is er een derde soort,
muziek dat gewoon op zichzelf staat.
Het muzieknummer dat Fantasia opent...
de Toccata en Fuga, is muziek van deze derde soort,
wat wij noemen absolute muziek.
Zelfs de titel heeft geen andere betekenis dan een beschrijving van de vorm van de muziek.
Wat je op het scherm zal zien is een beeld van verschillende abstracte beelden...
die door je hoofd kunnen schieten...
als je in een concertzaal zou zitten terwijl je de muziek beluisterd.
In het begin ben je min of meer bewust van het orkest.
Dus de film start met een serie van indrukken...
van de dirigent en de spelers.
Daarna begint de muziek andere dingen voor te stellen aan je verbeelding.
Het kan zijn, oh, enkel kleurbeelden,
of het kunnen wolkformaties zijn of een landschapsbeeld...
of vage schaduwen of geometrische figuren die rondzweven in de ruimte.
Dus nu presenteren we...
de Toccata en Fuga in D Mineur door Johann Sebastian Bach,
weergegeven met foto's door Walt Disney en zijn medewerkers,
en de muziek van het Philadelphia Orkest...
en zijn dirigent, Leopold Stokowski.
Weet je, het is grappig hoe fout een artiest kan zijn over zijn eigen werk.
Nu, de ene compositie van Tsjaikovski's dat hij echt verafschuwde...
was die van de Notekrakersuite,
welke waarschijnlijk het meest populaire is wat hij ooit schreef.
Het is een serie van dansen genomen uit een avondvullend ballet...
genaamd de Notenkraker...
dat hij eens componeerde voor het St. Petersburg operahuis.
Het was niet echt een succes en niemand doet het nog tegenwoordig,
maar ik ben er zeker van dat je het herkent zodra je de muziek van de Suite hoort.
Ter info, je zal geen notenkraker op je scherm zien.
Er is niets van hem overgebleven, buiten in de titel.
En nu gaan we een stukje beluisteren dat een zeer duidelijk verhaal vertelt.
Eigenlijk, in dit voorval, was het verhaal er eerst...
en de componist heeft de muziek ervoor geschreven.
Het is een erg out verhaal, eentje dat bijna 2000 jaar terug gaat.
Een legende over een tovenaar die een leerling had.
Het was een pientere jonge knaap, met veel ambitie om alles te leren.
Eigenlijk, was hij een beetje te slim...
omdat hij enkele van de beste magische trucs van zijn baas oefende...
vooraleer hij wist hoe deze te controleren.
Op een dag, bijvoorbeeld, wanneer hij door zijn meester verteld werd...
om water aan te brengen naar de ketel, had hij het geweldige idee...
om een bezem tot leven te brengen zodat deze het water voor hem zou dragen.
En in het begin, werkte dit heel goed.
Helaas, de magische formule vergeten te zijn...
die de bezem zou stoppen met water te brengen,
kwam hij er achter dat hij iets begonnen was, wat hij niet kon stoppen.
Mr. Stokowski. Mr. Stokowski.
Mijn felicitaties, meneer.
Gefeliciteerd, Mickey.
Goh, dank je.
Tot later. Tot nog eens.
Tot later.
Toen Igor Stravinsky zijn ballet schreef, "The Rite of Spring"...
Ik herhaal,
toen Igor Stravinsky zijn ballet schreef, "The Rite of Spring",
was zijn bedoeling, om in eigen woorden het 'primitieve leven' uit te drukken.
En dus hebben Walt Disney en zijn collega kunstenaars hem op zijn woord genomen.
In plaats van het ballet in zijn oorspronkelijke vorm te presenteren,
als een eenvoudige reeks van oerdansen, hebben ze het als heidens gevisualiseerd,
zoals het verhaal van de groei van het leven op aarde.
En dat verhaal, zoals je het wel zal zien,
is niet ontsproten uit de fantasie van iemand.
Het is eenvoudig weg een nauwkeurige vertoning van hoe de wetenschap denkt dat dingen...
gebeurde tijdens de eerste paar miljarden jaren van het bestaan van de planeet.
Wetenschap, niet de kunst, hebben het scenario van deze film geschreven.
Volgens de wetenschap, waren de eerste levende dingen hier...
eencellige organismen,
piepkleine witte of groene blobs niets in het bijzonder...
dat in het water leefde.
En dan, als de eeuwen verstreken, de oceanen met zwermen vulden...
van allerlei soorten zeewezens.
Uiteindelijk, na ongeveer een miljard jaren,
bepaalde soorten vis, meer ambitieus dan de rest,
kropen het land op en werden de eerste amfibieën.
En toen, een paar honderd miljoen jaar geleden,
koos de natuur een andere richting en produceerde de dinosaurussen.
Het woord "dinosaurus" is ontstaan uit twee Griekse woorden,
wat wil zeggen 'verschrikkelijk hagedis'.
En dat waren ze allemaal wel.
Ze bestonden in alle soorten en maten,
van kleine, kruipende verschrikkingen met ongeveer de grootte van een kip...
tot de honderd ton wegende nachtmerries.
Ze waren niet erg slim.
Zelfs de grootste onder hen had slechts het brein van een duif.
Ze leefden in de lucht, water evenals op land.
In regel, waren ze vegetariërs,
vrij aangenaam, en makkelijk in omgang.
Maar er waren ook pestkoppen en gangsters onder hen.
De ergste was een bruut genaamd Tyrannosaurus Rex,
hij was waarschijnlijk de meest gemene die op de aarde liep.
De dinosaurussen waren de heersers voor meer dan 200 miljoen jaren.
En toen... wel we weten niet precies wat er gebeurd is.
Sommige wetenschappers denken dat grote droogtes en aardbevingen...
de wereld veranderd hebben in een gigantische zandbak.
In ieder geval, de dinosaurussen waren uitgestorven.
Dat is waar het verhaal ophoud.
Waar het begint, is een oneindige tijd ver terug,
toen er nog geen leven op aarde was.
Enkel maar stoomwolken,
kokende zeeën en uitbarstende vulkanen.
Zodus, stel je voor dat je in de ruimte bent...
miljarden en miljarden jaren geleden,
neerkijkende op deze eenzame en gekwelde kleine planeet,
draaiende in een lege zee van niets.
En nu hebben we een pauze van 15 minuten.
Voor we starten met het tweede deel van het programma,
wil ik jullie graag aan iemand voorstellen,
iemand die erg belangrijk is voor Fantasia.
Hij is erg verlegen en terug getrokken.
Ik kwam hem op een dag toevallig tegen in de Disney studio's.
Maar toen ik hem tegenkwam, besefte ik plotseling...
dat hier niet enkel een onmisbare deelnemer was van deze organisatie,
maar een schermpersoonlijkheid wiens mogelijkheden...
niemand eerder was opgevallen.
En zodoende ben ik blij de gelegenheid te hebben om aan u voor te stellen...
de soundtrack.
Goed. Kom maar.
Het is goed. Je moet niet verlegen zijn.
Dat is een flinke soundtrack.
Hem in't oog houdende, ontdekte ik dat elk mooi geluid...
evenredig ook een mooi beeld weergaf.
Wil de soundtrack braaf een geluid weergeven?
Doe maar, niet zenuwachtig zijn. Vooruit. Eender welk geluid.
Dat was niet meteen wat ik in gedachte had.
Veronderstel dat we de harp zien en horen.
Nu een van de strijkers, de viool misschien.
En nu... een van de blaasinstrumenten, een fluit.
Erg mooi.
Nu een koperen blaasinstrument, de trompet.
Goed zo. En wat met een houten blaasinstrument, de fagot?
Vooruit... vooruit. Doe nu maar verder, ok?
En om te eindigen, stel ik voor dat we een deel van de percussie laten zien,
beginnende met de bastrommel.
Hartelijk dank, kerel.
De symfonie die Beethoven zijn Pastorale noemde,
zijn zesde, is een van de weinige stukken die hij schreef...
die ietwat als een duidelijk verhaal vertellen.
Hij was een grote natuurliefhebber en in deze symfonie,
schilderde hij een muzikaal beeld van een dag op de buiten.
Nu, uiteraard, het beeld dat Beethoven beschreef...
was de buiten die hem bekend was.
Maar zijn muziek bestrijkt veel meer dan dat,
dus heeft Walt Disney de Pastorale Symfonie een mythologische beeld gegeven.
En dat is de weergaven van de berg Olympus, de verblijfplaats van de goden.
En vooreerst, ontmoeten we een groep van fabelachtige wezens...
van het veld en bos,
eenhoorns, faunen, Pegasus het vliegende paard,
en zijn hele familie, de centauren,
Die rare wezens die half mens, half paard zijn.
En hun vriendinnetjes, de centauretjes.
Later, zullen we onze oude vriend Bachus, de wijngod, ontmoeten,
die heerst over een Bacchanaal.
Het feestje wordt door een storm verstoord.
En nu zien we Vulcan bliksemschichten smeden...
en ze geven aan de koning van alle goden, Zeus,
die er darts mee speelt.
Als de storm verdwijnt, zien we Iris, de godin van de regenboog.
En Apollo, die met zijn zonnewagen langs de hemel rijdt.
En dan Morpheus, de god van de slaap,
bedekt alles met zijn mantel van de nacht,
terwijl Diana, die de nieuwe maan als haar boog gebruikt,
en een pijl van vuur afschiet die schittert in de hemel met sterren.
Nu gaan we een van de meeste bekende en populaire balletten voorbrengen,
"The Dance of the Hours" uit de opera Ponchielli's La Gioconda..
Het is een optocht van de uren van de dag.
Eerst zien we een groep dansers in kostuum...
die het delicate licht van de dageraad te suggereren.
Dan komt er een tweede groep...
aangekleed om het stralende licht van de middag weer te geven.
Terwijl deze zich terugtrekken, komt er een derde groep...
in kostuum dat de delicate tinten van de vroege avond weergeeft.
Dan nog een laatste groep, geheel zwart, de sombere uren van de nacht.
Plots, barste het orkest uit in een geweldige einde...
waarbij de uren van de duisternis overwonnen worden door de uren van licht.
Dit alles vindt plaats in de grote zaal met zijn tuin daarbuiten,
van het paleis van hertog Alvise, een Venetiaans edelman.
Het laatste nummer van ons Fantasia-programma
is een combinatie van twee stukken muziek die totaal verschillend zijn...
in opmaak en stemming dat ze perfect naast mekaar kunnen staan.
De eerste is "A Night on Bald Mountain",
van een van de grootste Russische componisten, Modest Mussorgsky.
De tweede is Franz Schuberts wereldbekende Ave Maria.
Muzikaal en dramatisch, hebben we hier een beeld...
van de strijd tussen het profane en het heilige.
Bald Mountain, volgens de overlevering,
is de ontmoetingsplaats van Satan en zijn volgelingen.
Hier op Walpurgisnacht, dat het equivalent is van onze eigen Halloween,
verzamelen de wezens van het kwaad zich en aanbidden hun meester.
Onder de ban zijnde, dansen ze hevig...
tot het ochtendgloren en het luiden van de kerkbellen...
stuurt het helse leger weer terug naar hun verblijfplaats in de duisternis.
En dan weerklinkt het Ave Maria, met zijn boodschap van overwinning,
van hoop en leven over de krachten van wanhoop en dood.
(�`�.��.-> 2010 <-.��.���)